ಉಸಿರಾಡುವ ಗಾಳಿಯೇ ವಿಷ: ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯದ ಭಾರದಲ್ಲಿ ಭಾರತ

ಈ ಆತಂಕಕಾರಿ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಎನ್ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟ್ (SOE) ಇನ್ ಫಿಗರ್ಸ್–2026 ವರದಿ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದಾಗುವ ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾಲು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಭಾರತೀಯರ ಸರಾಸರಿ ಆಯುಷ್ಯಕ್ಕೆ ಮೂರುವರೆ ವರ್ಷಗಳ ಹೊಡೆತ ಬಿದ್ದಿರುವುದು, ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಮತ್ತು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದು ಹಾಗೂ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಇನ್ನೂ ನಗರಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕಳವಳಕಾರಿ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಈ ವರದಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಈಗ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.

– ಗುರುರಾಜ ದೇಸಾಯಿ

ಭಾರತ ಇಂದು ವಿಶ್ವದ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ನಗರಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿವೆ, ಹೊಸ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿವೆ, ವಾಹನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಿದೆ, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳು ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿ ಬಿಂಬಿತವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ, ಆದರೆ ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ, ನಾವು ಉಸಿರಾಡುವ ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟವೂ ಹದಗೆಡುತ್ತಿದೆ.

ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯವು ಇಂದು ಕೇವಲ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ, ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ. ಕಲುಷಿತ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಮಕ್ಕಳು ಅಸ್ತಮಾಗೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ವೃದ್ಧರು ಉಸಿರಾಟದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಆಯುಷ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳು ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ನಿಜವಾದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ತೆರೆದಿಡುತ್ತಿದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಬಡವರ ಹಸಿವಿನ ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಜನರಿಂದ ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮೇಲಿನ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ – ಮುನೀರ್ ಕಾಟಿಪಳ್ಳ ಆಕ್ರೋಶ

ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾರತದಲ್ಲೇ 2023ರಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದ ಸುಮಾರು 79.15 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ 20.06 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದರೆ, ಜಗತ್ತಿನ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ.25.34ರಷ್ಟು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಸಂಭವಿಸಿವೆ. 2014ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.23.76 ಆಗಿದ್ದರೆ, 2023ಕ್ಕೆ ಅದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾಲು ಸುಮಾರು 18 ಶೇಕಡಾ ಇದ್ದರೂ, ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದಾಗುವ ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲು 25 ಶೇಕಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದು ಆತಂಕಕಾರಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.

ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ಹೊತ್ತ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ನಗರೀಕರಣ, ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಆಧಾರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ, ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು, ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ದಹನ ಹಾಗೂ ವಾಹನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಳ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ. ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಂಭೀರಗೊಳಿಸಿದೆ.

ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದಾಗುವ ಸಾವುಗಳು ಕೇವಲ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲ. ಇದು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೂ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಕೆಲಸದ ದಿನಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು, ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಕುಸಿಯುವುದು ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆಯೂ ಹೊರೆ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಮೂರುವರೆ ವರ್ಷಗಳ ಆಯುಷ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯರು

ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯವು ನಮ್ಮ ಶ್ವಾಸಕೋಶವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನೂ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನ ಸರಾಸರಿ ಆಯುಷ್ಯ 3.5 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ದೆಹಲಿಯಂತಹ ಮಹಾನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನೂ ಭಯಾನಕವಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಜೀವಿತಾವಧಿ 11 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಕುಸಿದಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಭಾವಿಸುವ ನಗರ ಜೀವನವೇ ಇಂದು ಆರೋಗ್ಯದ ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.

ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಣಗಳು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ನಮ್ಮ ದೇಹದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸದಿದ್ದರೂ, ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದೇಹದ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಆಯುಷ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ವಯಸ್ಸು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಲ್ಲ; ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಬದುಕಿನ ವರ್ಷಗಳನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು.

ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ದೇಶದ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೂ ಅಪಾರ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳು, ಉಸಿರಾಟದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಂತಹ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯವೂ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನದ ಹಕ್ಕು ಇಂದು ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿಯ ಲಭ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಮತ್ತು ಅಲರ್ಜಿ ರೋಗಗಳ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೂ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯವೇ ಕಾರಣ

ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯವು ಇಂದು ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಮತ್ತು ಅಲರ್ಜಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿರುವ PM2.5 ಹಾಗೂ PM10 ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣಗಳು, ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್, ಸಲ್ಫರ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಓಝೋನ್‌ನಂತಹ ವಿಷಕಾರಿ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಅಸ್ತಮಾ, ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್, ಸಿಒಪಿಡಿ (COPD), ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಸೋಂಕು, ಅಲರ್ಜಿಕ್ ರೈನೈಟಿಸ್, ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಅಲರ್ಜಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು, ವೃದ್ಧರು ಮತ್ತು ಮೊದಲೇ ಉಸಿರಾಟದ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವವರು ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಕ್ಕಳ ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಕಲುಷಿತ ಗಾಳಿಯ ಪರಿಣಾಮ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಳಿಯಬಹುದು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಮಾ ಮತ್ತು ಅಲರ್ಜಿ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ವೈದ್ಯರೂ ದಾಖಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ SOE-2026 ವರದಿಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯದ ಹೊಡೆತ ಕೇವಲ ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಸಿಒಪಿಡಿ ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ.67, ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ.36, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಸೋಂಕಿನಲ್ಲಿ ಶೇ.33, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೇ.31 ಮತ್ತು ಮಧುಮೇಹ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ.20 ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯದ ಪಾತ್ರವಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಕಲುಷಿತ ಗಾಳಿಯು ದೇಹದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ 'ಮೌನ ಹಂತಕ'ವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.

ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣಗಳ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ

ನಗರಗಳ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಾಡುವ PM2.5 ಎಂಬ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧೂಳಿನ ಕಣಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಇವುಗಳ ಗಾತ್ರ ಕೂದಲಿನ ಅಗಲಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು 30 ಪಟ್ಟು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಆಳಕ್ಕೆ ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ರಕ್ತನಾಳಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಹೃದಯ, ಮೆದುಳು ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಹದ ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.

2014ರಿಂದ 2023ರ ನಡುವೆ ಹೊರಾಂಗಣ PM2.5 ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದಾಗುವ ಸಾವುಗಳು ಶೇ.61.08ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಹನಗಳ ಹೊಗೆ, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ, ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ತ್ಯಾಜ್ಯ ದಹನ ಈ ಕಣಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ. ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಿತಿಗಿಂತ ಹಲವು ಭಾರತೀಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ PM2.5 ಪ್ರಮಾಣ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಅಡುಗೆಗೆ ಮರ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮುಂತಾದ ಘನ ಇಂಧನ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಒಳಾಂಗಣ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದಾಗುವ ಸಾವುಗಳು ಶೇ.22.2ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ. ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಹೊರಾಂಗಣ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ವೇಗವಾಗಿ ಏರುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆರೋಗ್ಯದ ಅಪಾಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಲ್ಲ.

ನಗರಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ

ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅದರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಅಳೆಯುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಆದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಇನ್ನೂ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. SOE-2026 ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದ ನಿರಂತರ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಹಾನಗರಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲೇ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ. ದೇಶದ ಸುಮಾರು ಶೇ.85ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಈ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಹೊರಗಿದೆ.

ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಪ್ರತಿದಿನ ಯಾವ ಮಟ್ಟದ ಮಾಲಿನ್ಯಯುಕ್ತ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿಯೇ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಮಾಣವೂ ದಾಖಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿ ರೂಪಿಸುವಿಕೆ ನಗರಗಳ ಅಂಕಿ- ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲೇ ಸೀಮಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಮಸ್ಯೆಯ ತೀವ್ರತೆಯೂ ಗೊತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಿಲ್ಲೆ, ತಾಲ್ಲೂಕು ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೂ ನಿರಂತರ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಕಾಲದ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮಾಹಿತಿ ಆಧಾರಿತ ನೀತಿಗಳ ಮೂಲಕವೇ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ.

ವಾಹನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ವಿಷಗಾಳಿಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ

ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಹನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಲವು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯದ ಕಾರಣ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಖಾಸಗಿ ವಾಹನಗಳನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ವಾಹನಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಹೊಗೆ ನಗರಗಳ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ವಾಹನಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣಗಳು, ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಹಾಗೂ ಇತರ ವಿಷಕಾರಿ ಅನಿಲಗಳು ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹದಗೆಡಿಸುತ್ತವೆ. ಟ್ರಾಫಿಕ್ ದಟ್ಟಣೆ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳು, ಪಾದಚಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ರಸ್ತೆಬದಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ದಿನನಿತ್ಯ ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಸ್ತಮಾ, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಹಾಗೂ ಅಲರ್ಜಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ವಾಹನ ಮಾಲಿನ್ಯವೂ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು, ಮೆಟ್ರೋ ಹಾಗೂ ಬಸ್ ಜಾಲವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು, ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದು, ಸೈಕಲ್ ಮತ್ತು ಪಾದಚಾರಿ ಸ್ನೇಹಿ ನಗರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ವಾಹನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತವೆಂದು ನೋಡುವ ಬದಲು, ಮಾಲಿನ್ಯರಹಿತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮಾನದಂಡವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೊಸ ಮಾನದಂಡ ಬೇಕಿದೆ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳ ಮಾರಾಟದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯದ ಅಂಕಿ – ಅಂಶಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೂ ಸಮಾನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ನಗರ ಯೋಜನೆ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸರದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. ಮರಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಹಸಿರು ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ಜನರ ಜೀವನಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸುವುದು. ಆದರೆ ಜನರು ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಉಸಿರಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ಆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅರ್ಥವೇನು? ಆದ್ದರಿಂದ ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ ಪ್ರಮುಖ ಮಾನದಂಡಗಳಾಗಿ ಸೇರಿಸುವ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ.

ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲುವ ಮೌನ ಹಂತಕ. ಅದು ಯುದ್ಧದಂತೆ ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಜೀವಗಳನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತಾ, ಅವರ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. 2023ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 20 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾವುಗಳು ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದವು ಎಂಬ ವರದಿಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶವೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದು ಕೇವಲ ಪರಿಸರವಾದಿಗಳ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯರ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ರೈತರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕಾರ್ಮಿಕರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ವೃದ್ಧರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಎಲ್ಲರ ಜೀವನದ ಮೇಲೂ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಬಡವರು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರು ಹೆಚ್ಚು ಕಲುಷಿತ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಉಸಿರಾಡುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯವು ಆರೋಗ್ಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಆಗಿದೆ.

ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು. ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಸರ್ಕಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೂ ಇದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಿಷಗಾಳಿಯನ್ನು ಉಸಿರಾಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ನಾವು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ದೇಶವನ್ನಲ್ಲ, ರೋಗಪೀಡಿತ ಸಮಾಜವನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗಲೇ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಮತ್ತು ಜನಕೇಂದ್ರಿತ ನೀತಿಗಳ ಮೂಲಕ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ನವ ಉದಾರವಾದಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು -ನಾಗರಾಜ ಶಾನಭೋಗ Janashakthi Media