“ಡಿಕೆಡೆನ್ಸ್ (ಅಧೋಗತಿ) ಎಂದರೇನು?” — ಅಸ್ಸಾಂನ ಅನೇಕ ಜನರ ಪ್ರಶ್ನೆ
ಅಸ್ಸಾಂ: ಸಾವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೇವಲ ಅಂಕಿಅಂಶವಾಗಿಬಿಟ್ಟಾಗ ಅದನ್ನು ಅಧೋಗತಿ ಎನ್ನಬಹುದೇ? ಅಥವಾ ಜನರು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ತಂದವರೇ ತಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಇತರರ ಮೇಲೆ ಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಅದೇ ಅಧೋಗತಿಯಾ? ಅಥವಾ ಇಂತಹ ರಾಜಕೀಯ ವರ್ಗವನ್ನು ಜನರು ಮರುಮರು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದು ಅಧೋಗತಿಯೋ? ಅಥವಾ ಜನರ ತೆರಿಗೆ ಹಣದಿಂದ ಬದುಕುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಜನರ ಬದಲು ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಅದು ಅಧೋಗತಿಯೋ? ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಅಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಳ್ಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಕೇಳುವುದನ್ನೇ ತಪ್ಪಿಸಿದಾಗ ಅದೇ ಅಧೋಗತಿಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸೂಚಕವೋ? — ಈ ಎಲ್ಲದಲ್ಲೇ ಯಾವುದು ನಿಜವಾದ ಸೂಚಕ? ಅಸ್ಸಾಂ
ಅಸ್ಸಾಂ ಪ್ರವಾಹವು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದಾದ ದುರಂತವಾಗಿತ್ತು. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ, ಅಕ್ರಮ ಮರಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಹಾಗೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವರ್ತನೆ ಈ ದುರಂತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ರಾಜಕೀಯ ಭಾಷಣಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು ನದಿ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಹೊಣೆಗಾರರಾಗಿರುವ ತಜ್ಞರು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ವರದಿಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ತಕ್ಷಣದ ತಡೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು — ಕೇವಲ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಅಲ್ಲ.
2019ರಲ್ಲಿ ಗೌಹಾಟಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆ ರಚನೆ ಆದೇಶ ಮತ್ತು 2022ರ ತಾಂತ್ರಿಕ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವನೀಯ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರೂ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೂ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದರೂ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶ ಆಗಿಲ್ಲ. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು ಬಂದರೂ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದಿರುವುದು ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಆಡಳಿತ ವೈಫಲ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಜೆಪಿಎಸ್ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ವಿವಾದ: ಸರ್ಕಾರ – ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮಾತುಕತೆ ಫಲಕಾರಿಯಾಗದೇ ಸ್ಥಗಿತ
ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ನ ಮೇಲ್ದಂಡೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಡಿಖೋ ನದಿ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿದುದು ಸತ್ಯ. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವೇ ಅದನ್ನು ದುರಂತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಮಳೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕೊಡುಗೆ, ಆದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಎಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಡಳಿತ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. 2026ರ ಈ ದುರಂತವು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದದ್ದರಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಳವಳಕಾರಿ.
ಇಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಸರಳ: ಈ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಗತ್ಯ ತುರ್ತುತನದಿಂದ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತೇ? ಅವುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತೇ?
ನದಿ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಿಯಂತ್ರಣ, ವಿಪತ್ತು ಸಿದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಭೂಬಳಕೆ ಯೋಜನೆಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಇದ್ದರೂ, ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ನ್ನು ಮಾತ್ರ ದೂರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮನ್ವಯ ಕೊರತೆಗಾಗಿ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವೂ ಹೊಣೆಗಾರರು.
ಹಣದಿಂದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಕಳೆದುಹೋದ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಮುರಿದ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮಾನವ ವಿಶ್ವಾಸ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ನಡುವಿನ ನದಿ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಬಲವಾದ ಸಮನ್ವಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಮೇಲ್ದಂಡೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ನದಿಗಳು ಜೀವಂತ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಆರೋಗ್ಯವೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಕ್ಕೂ ಪರಿಣಾಮಗಳಿವೆ, ಅವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ.
ಮೇಲ್ದಂಡೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಡೆದರೆ ಕೆಳಭಾಗದ ಜನರು ಅದರ ಬೆಲೆ ತೀರಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ನಾಶವಾದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ತೊರೆಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದರೆ ನೀರು ವೇಗವಾಗಿ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನದಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗವು ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಮಗ್ರ ‘ನದಿ ಆರೋಗ್ಯ ನೀತಿ’ ತುರ್ತಾಗಿ ಅಗತ್ಯ.
ನದಿಗಳು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ರಾಜಕೀಯ ಗಡಿಗಳು ಅಲ್ಲ; ಅವು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು. ಆದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನದಿ ಆಡಳಿತ ಇನ್ನೂ ವಿಭಾಗೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿಗಳಿಗೆ ಸಮಗ್ರ ನದಿ ಕಣಿವೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ನೀರಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ, ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ, ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣತಿ ಇದೆ. ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣ, ಡ್ರೋನ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ರಿಯಲ್ಟೈಮ್ ಹೈಡ್ರೋಲಾಜಿಕಲ್ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ನದಿ ಮಾದರಿಗಳು ಪರಿಸರ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ದುರಂತವಾಗುವ ಮುನ್ನವೇ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸಮಸ್ಯೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ಬಳಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ.
ಒಂದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ನದಿ ಮತ್ತೊಂದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದುರಂತ ಉಂಟುಮಾಡಿದಾಗ, ವಿಭಾಗೀಕೃತ ಆಡಳಿತವೇ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಸಾಂ ಪ್ರವಾಹವು ಭಾರತದ ನೀರಿನ ನಿರ್ವಹಣಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ತಿರುವಾಗಬೇಕು. ಪುನಃಪುನಃ ಬಂದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳಿಗೆ ತುರ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಲು ವಿಫಲವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಈ ದುರಂತದ ಪಾಠ.
ವಿಪತ್ತು ನಿರೋಧಕತೆ ಪರಿಹಾರ ಪ್ಯಾಕೇಜುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಹಾಗೆಯೇ ವೈದ್ಯರು ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ದೇಹವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಂತೆ, ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ನದಿ ಕಣಿವೆಗಳ “ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಶೀಲನೆ” ನಡೆಸಬೇಕು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸಾಗಣೆ ಅಧ್ಯಯನ, ನದಿ ಆಕಾರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ, ಉಪಗ್ರಹ ನಿಗಾವಳಿ, ದಡ ಸ್ಥಿರತೆ ವರದಿ, ಭೂಗರ್ಭ ಜಲ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪರಿಣಾಮ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಸ್ಯಾವರಣ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ದಂಡೆ ಭೂಬಳಕೆ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಸೇರಿರಬೇಕು.
ಸಮಗ್ರ ನದಿ ಕಣಿವೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಬೇಕು. ಗುರಿ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ತಡೆಯುವುದಾಗಿರಬೇಕು.
ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ನಾಗರಿಕರ ಬಾಗಿಲಿಗೇ ಬಂದು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾವು ಈ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ನಾವು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ವಿಫಲವಾದಾಗ, ಅದರ ಬೆಲೆ ನಮ್ಮ ಜೀವ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯಗಳಿಂದ ತೀರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭವಿಷ್ಯದ ದುರಂತಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ. ನಾವು ಈಗಲೇ ವ್ಯವಸ್ಥಾತ್ಮಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು — ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ನಮ್ಮನ್ನೂ ಆವರಿಸುವವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ಕುಡತಿನಿ ಭೂ ಹೋರಾಟ | “ಭೂಮಿ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡು ಬದುಕು ಕಸಿದವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ” – ಜಸ್ಟೀಸ್ ವಿ. ಗೋಪಾಲಗೌಡ
