ನವದೆಹಲಿ: ಮೊಹೆಂಜೋದಾರೋದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಂಚಿನ ಶಿಲ್ಪವಾದ “ಡಾನ್ಸಿಂಗ್ ಗರ್ಲ್” ಚಿತ್ರವನ್ನು NCERT ನ ಹೊಸ 9ನೇ ತರಗತಿಯ ಕಲಾ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಾದ ಏರಿದೆ. ಶಿಲ್ಪದ ಮೂಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ನಿರ್ವಸ್ತ್ರತೆ ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದಿವೆ. ಬದಲಾವಣೆ
ಈ ಚಿತ್ರವು NCERT ನ ಹೊಸದಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ 9ನೇ ತರಗತಿಯ ಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ‘ಮಧುರಿಮಾ’ಯ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯ ‘ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸ’ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.
ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದ ಫೋಟೋಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ದೇಹದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮಸುಕಾಗಿಸುವ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, NCERT ನ 6ನೇ ತರಗತಿಯ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ಶಿಲ್ಪದ ಚಿತ್ರ ಮೂಲ ರೂಪಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮೀಪವಾಗಿಯೇ ಇದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಮಂಡ್ಯ ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಉಪ ಲೋಕಾಯುಕ್ತರ ದಿಢೀರ್ ಭೇಟಿ ವೇಳೆ ಬಹಿರಂಗ
NCERT ನ 6ನೇ ತರಗತಿ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮಿತಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ ಮಿಶೇಲ್ ಡ್ಯಾನಿನೋ ಅವರು, ಈ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
“6ನೇ ತರಗತಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ‘ಡಾನ್ಸಿಂಗ್ ಗರ್ಲ್’ ಚಿತ್ರವು ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ನಮಗೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ತಂಡ ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ನಾವು ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗಲೂ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ,” ಎಂದು ಡ್ಯಾನಿನೋ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ ಅವರು, “ನಿರ್ವಸ್ತ್ರತೆ ಅಸಭ್ಯ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಕಾಲದ ಹಳೆಯ ಮನೋಭಾವನೆ. ನಾವು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಡಿಕಾಲನೈಸೇಶನ್ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ, ಆದರೆ ಇಂತಹ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದು ವಿರೋಧಾಭಾಸ,” ಎಂದರು.
9ನೇ ತರಗತಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾಯಿಸಿದ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ಡ್ಯಾನಿನೋ, “ಡಾನ್ಸಿಂಗ್ ಗರ್ಲ್ ತನ್ನ ಮೂಲ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ, ಸರಿಯಾದ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಾ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸದಿದ್ದರೆ ಅದು ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆ,” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಅವರು ಮತ್ತಷ್ಟು, “ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವವನ್ನು ವಕ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಮೈಕೆಲ್ಯಾಂಜಲೋನ ಡೇವಿಡ್ ಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಅತ್ತಿಮರದ ಎಲೆ ಸೇರಿಸಿದಂತೆ, ಇದೂ ಕೂಡ ಕಲಾಕೃತಿಯ ತಪ್ಪು ಪ್ರತಿರೂಪಣೆಯಾಗಿದೆ,” ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.
ಈ ಶಿಲ್ಪದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಅವರು, ಇದರ ಅರ್ಥದ ಕುರಿತು ಇನ್ನೂ ಸಂಶೋಧಕರು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದರು. ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಭಿರ್ರಾಣಾ ಹರಪ್ಪನ್ ತಾಣದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಸಮಾನ ಭಂಗಿಯ ಚಿತ್ರಣಗಳು, ಇದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಥವಾ ಕಲಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವಿದ್ದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅವರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. “ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ವಸ್ತುವಿನ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಇಂತಹ ಬದಲಾವಣೆ ನಕಲಿ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಂತಾಗಿದೆ,” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ‘ಡಾನ್ಸಿಂಗ್ ಗರ್ಲ್’ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 2600ರ ಕಾಲದ ಮೊಹೆಂಜೋದಾರೋದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕಂಚಿನ ಶಿಲ್ಪ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಝಾರ್ಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಛತ್ತೀಸ್ಗಢದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ‘ಲಾಸ್ಟ್-ವ್ಯಾಕ್ಸ್’ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೊಣಕಾಲು ಬಾಗಿದ ಸ್ಥಿತಿ, ಒಂದು ಕೈ কোমರದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಎತ್ತಿದ ತುಟಿ ಇರುವ ಭಂಗಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಈ ಭಂಗಿಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ರೇಖಾಚಿತ್ರವಾಗಿ ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಮೊಹೆಂಜೋದಾರೋದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಈ ‘ಡಾನ್ಸಿಂಗ್ ಗರ್ಲ್’ ಶಿಲ್ಪವು ಸಿಂಧು ನದಿ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಾಂತರಗಳ ಕುರಿತು NCERT ಇದುವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿಲ್ಲ.
ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ಪಿಚ್ಚರ್ ಪಯಣ -174| ಸಿನಿಮಾ – ವಲವಾರ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಸೊಗಡು | ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ – ಎಂ.ನಾಗರಾಜ ಶೆಟ್ಟಿ
