ರಾಜಸ್ಥಾನದ 14, ಗುಜರಾತ್‌ನ 4 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ; ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗೆ ₹8,500 ಪರಿಹಾರ, 150 ದಿನಗಳ ಉದ್ಯೋಗದ ನೆರವು
ನವದೆಹಲಿ: ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ರೈತರ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಟ್ಟು 18 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಜಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರ 14 ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಬರಪೀಡಿತವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದರೆ, ಗುಜರಾತ್ ಸರ್ಕಾರ ನಾಲ್ಕು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ ರೈತರು ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಮಳೆ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಮೇವು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆತಂಕ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ಡೌನ್‌ ಟು ಅರ್ಥ್‌ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಮಳೆ
2026ರ ಮುಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಪ್ರಮಾಣ ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದು ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆ, ಬೆಳೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಯ ಮೇಲೆ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. ಮಳೆ ಕೊರತೆಯು ಕೇವಲ ಬೆಳೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳ ಆದಾಯ, ಜಾನುವಾರುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಯ ಮೇಲೂ ಒತ್ತಡ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದೆ.
ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಶೇ. 22ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ
ರಾಜಸ್ಥಾನದ 41 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪೈಕಿ 14 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೂನ್‌ 1ರಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 30ರವರೆಗಿನ ಮುಂಗಾರು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ಒಟ್ಟು 340.2 ಮಿ.ಮೀ. ಮಳೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 435.6 ಮಿ.ಮೀ. ಮಳೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೇ. 22ರಷ್ಟು ಮಳೆ ಕೊರತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಚುರು, ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌, ಜಾಲೋರ್‌, ಪಾಲಿ, ಜೋಧ್‌ಪುರ, ಬಿಕಾನೇರ್‌, ಬಾರ್ಮೇರ್‌ ಮತ್ತು ಬಾಲೋತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಬರದ ಪರಿಣಾಮ ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಿದೆ. ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಳೆಗಿಂತ ಶೇ. 50ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಜಾಲೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೇ. 59ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ಪಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಶೇ. 54ರಷ್ಟು ಕೊರತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.
ಮಳೆಯ ಅಭಾವದಿಂದ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ರೈತರಿಗೆ ಖಾರಿಫ್‌ ಹಂಗಾಮಿನ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ತೇವಾಂಶದ ಕೊರತೆಯೂ ಬೆಳೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೃಷಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಕುರಿ, ಮೇಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಸಾಕಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಕುಟುಂಬಗಳೂ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿವೆ.
ಮೇವಿನ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಯ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ತಕ್ಷಣದ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಕೆಲವು ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಣೆದಾರರು ಕುರಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹಣ ದೊರೆಯಬಹುದು; ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಯ ಮೂಲಕ ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕುಗ್ಗುವ ಅಪಾಯವೂ ಇದೆ. ಮಳೆ
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ : ಕರ್ನಾಟಕದ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ 716 ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳ ಹೆಸರು ಅಳಿಸಿ ಹಾಕಿದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ
ಗುಜರಾತ್‌ನ ನಾಲ್ಕು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರ
ಗುಜರಾತ್ ಸರ್ಕಾರ ದೇವಭೂಮಿ ದ್ವಾರಕಾ, ಪೋರಬಂದರ್‌, ಜಾಮ್‌ನಗರ ಮತ್ತು ಕಚ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಬರಪೀಡಿತವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ. ರಾಜ್ಯವು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಮುಂಗಾರು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಳೆಯ ಶೇ. 89ರಷ್ಟು ಮಳೆ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ, ಈ ನಾಲ್ಕು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬರ ಘೋಷಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಭೂಪೇಂದ್ರ ಪಟೇಲ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ 2016ರ ಬರ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಗತ್ಯ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿದ ಬಳಿಕ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದ ರೈತರಿಗೆ ರಾಜ್ಯ ವಿಪತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ನಿಧಿಯ (ಎಸ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್‌) ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಮಗಳು ನವೆಂಬರ್‌ 1ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿವೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗೆ ₹8,500 ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ
ಬರಪೀಡಿತ ನಾಲ್ಕು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ರೈತರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗೆ ₹8,500ರಂತೆ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಗುಜರಾತ್ ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಒಬ್ಬ ರೈತನಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಎರಡು ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಈ ನೆರವು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಈ ದರದ ಪ್ರಕಾರ ಅರ್ಹ ರೈತರಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ₹17,000 ಪರಿಹಾರ ದೊರೆಯಬಹುದು. ಪರಿಹಾರವು ಬೆಳೆ ನಷ್ಟದ ಅರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಿಸುವ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.
ಮೇವಿನ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಣೆದಾರರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದಲ್ಲಿ ಮೇವು ವಿತರಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನೂ ಸರ್ಕಾರ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ಮೇವಿಗೆ ₹2 ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜಾನುವಾರುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಗೋಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ₹80ರ ನೆರವು ನೀಡುವುದಾಗಿಯೂ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯದ ನೆರವು ಒದಗಿಸಲು ನವೆಂಬರ್‌ 1ರಿಂದ 150 ದಿನಗಳ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದಾಗಿ ಗುಜರಾತ್ ಸರ್ಕಾರ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಮಳೆ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸಗಳು ಕುಂಠಿತಗೊಂಡಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ ಒದಗಿಸುವುದು ಈ ಕ್ರಮದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ದೇಶದ ಸುಮಾರು ಶೇ. 47ರಷ್ಟು ಭೂಪ್ರದೇಶ ಬರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ
ಬರದ ಪರಿಣಾಮ ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್‌ಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಐಐಟಿ ಗಾಂಧಿನಗರದ ಇಂಡಿಯಾ ಡ್ರಾಟ್ ಮಾನಿಟರ್ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 21ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಶೇ. 46.7ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಬರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂದರೆ, ದೇಶದ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಬಹುತೇಕ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಮಳೆ ಕೊರತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಹಿಂದೆ ಬರ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ, 2026ರ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ.
ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿನ ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯೂ ಆತಂಕಕಾರಿ
ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಕೊರತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿನ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಕಳವಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ 693 ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಪೈಕಿ 216 ಸಂಪೂರ್ಣ ಖಾಲಿಯಾಗಿವೆ. 378 ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ನೀರಿದ್ದು, ಕೇವಲ 99 ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಭರ್ತಿಯಾಗಿವೆ. ಜೋಧ್‌ಪುರ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ವಲಯದ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಶೇ. 15.72ರಷ್ಟು ನೀರು ಮಾತ್ರ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ ಎಂದು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಇಲಾಖೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಮಳೆ ಕೊರತೆ, ಕೃಷಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ತೇವಾಂಶದ ಅಭಾವ, ಮೇವಿನ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿನ ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ—ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ರೈತರು ಹಾಗೂ ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ : ಎಸ್‌ಐಆರ್‌ | ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರಿದೆಯೇ? ಈಗಲೇ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ! ಹೇಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು? ಈ ವಿಡಿಯೋ ನೋಡಿ
