ಶಿವಮೊಗ್ಗ:ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಹಿರಿಯ ರಂಗಕರ್ಮಿ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ ರಂಗಶಿಕ್ಷಕ ಚಿದಂಬರರಾವ್ ಜಂಬೆ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಅಗಲಿಕೆಯಿಂದ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿ ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರೊಬ್ಬರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತಾಗಿದೆ.
ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಗರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅಡ್ಡೇರಿ ಗ್ರಾಮದವರಾದ ಚಿದಂಬರರಾವ್ ಜಂಬೆ ಅವರು 1949ರ ಜನವರಿ 3ರಂದು ಜನಿಸಿದ್ದರು. ಕೆಳದಿ ಹಾಗೂ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಅವರು ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ರಂಗಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಅವರನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ರಂಗಕಲೆಯತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ದಿತು. ಬದುಕಿನ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಲೇ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಕುರಿತ ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಟಕ ಶಾಲೆಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದ ಜಂಬೆ, ಅಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲ ಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಹೆಗ್ಗೋಡಿನ ನೀನಾಸಂ ರಂಗಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರದೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಒಡನಾಟ ಅವರ ರಂಗಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು.
ರಂಗನಿರ್ದೇಶನ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ರಂಗಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ ಅವರು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ರಂಗಾಸಕ್ತರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದರು. ಮೈಸೂರಿನ ರಂಗಾಯಣದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಟಕ ಶಾಲೆಯ ನೇತೃತ್ವದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಲ್ಲೂ, ಸಾಣೆಹಳ್ಳಿಯ ರಂಗಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಮೂಲಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ರಂಗಶಿಕ್ಷಣದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು.
ನೂರುಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಾಟಕಗಳ ನಿರ್ದೇಶನ
ಜಂಬೆ ಅವರ ರಂಗಯಾತ್ರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶೇಷತೆ ಅವರ ವಿಶಾಲ ನಿರ್ದೇಶನದ ಅನುಭವ. ‘ಚೆರ್ರಿ ಹಣ್ಣಿನ ತೋಟ’, ‘ಚಾಣಕ್ಯ ಪ್ರಪಂಚ’, ‘ಪುಂಟಿಲ’, ‘ಆ ಊರು–ಈ ಊರು’, ‘ಅಥೆನ್ಸಿನ ಅರ್ಥವಂತ’, ‘ಲೋಕ ಶಾಕುಂತಲ’, ‘ತಲೆದಂಡ’ ವಿದಿಶಾ ಪ್ರಹಸನ, ತುಘಲಕ್, ಶರ್ಮಿಷ್ಠೆ, ನಮ್ಮೊಳಗೊಬ್ಬ ಗಾಂಧಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅವರು ರಂಗಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದರು. ನಾಟಕದ ಮೂಲ ಆಶಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡೇ ಅದನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಲುಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ವಿಭಿನ್ನ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಂಗಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು.
ರಂಗಭೂಮಿಯನ್ನು ಜನರ ಬಳಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದ ನಿರ್ದೇಶಕ
ಜಂಬೆ ಅವರ ರಂಗಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ರಂಗಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ನಗರಕೇಂದ್ರಿತ ಕಲೆಯಾಗಿ ಉಳಿಸದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ.
ನೀನಾಸಂನ ಜನಸ್ಪಂದನ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಮಂಚಿಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದಿ ಸಮುದಾಯದ ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ‘ಕಪ್ಪು ಜನ, ಕೆಂಪು ನೆರಳು’ ನಾಟಕವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ವೃತ್ತಿಪರ ಕಲಾವಿದರಷ್ಟೇ ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಇರಬೇಕೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ರಂಗಭೂಮಿಯ ಅನುಭವವಿಲ್ಲದ ಜನರನ್ನೂ ಸೂಕ್ತ ತರಬೇತಿಯ ಮೂಲಕ ರಂಗಕ್ಕೆ ತರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪ್ರಯೋಗ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.
ಇಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದಾಗಿ ರಂಗಭೂಮಿ ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಯ ಸಾಧನವಲ್ಲ; ಅದು ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳ ಬದುಕು, ನೋವು, ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ಕನಸುಗಳಿಗೆ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ನೀಡುವ ಮಾಧ್ಯಮವೂ ಹೌದು ಎಂಬ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಅವರು ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು.
ರಂಗಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮ
ಕರ್ನಾಟಕದ ರಂಗಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಂಬೆ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯ, ನಿರ್ದೇಶನ, ರಂಗಸಜ್ಜಿಕೆ, ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ತಂಡದ ಕೆಲಸದಂತಹ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಕಲಿಸುವ ಶಿಸ್ತನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ರಂಗಭೂಮಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಅನೇಕರು ನಂತರ ರಂಗಭೂಮಿ, ಸಿನಿಮಾ, ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರಂಗಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಜಂಬೆ ಅವರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ನಾಟಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವರ ಮೂಲಕ ಬೆಳೆದ ರಂಗಕಲಾವಿದರ ಪೀಳಿಗೆಯೇ ಅವರ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಕೊಡುಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಗುರುತು.
ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಗೌರವಗಳು
ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ನೀಡಿದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಚಿದಂಬರರಾವ್ ಜಂಬೆ ಅವರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಗೌರವಗಳು ಸಂದಿವೆ. ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಗೌರವಗಳನ್ನೂ ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದರು.
ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಜಂಬೆ ಅವರ ಅಗಲಿಕೆ ರಂಗಕಲಾವಿದರು, ರಂಗಶಿಕ್ಷಕರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕಲಾಸಕ್ತರಲ್ಲಿ ದುಃಖ ಮೂಡಿಸಿದೆ.
ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯು ಸ್ವಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13 ರಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ 11 ಗಂಟೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ ಎಂದು ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.
